Ông Dương Văn Tiến được Chủ tịch nước trao tặng danh Nghệ nhân ưu tú trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ

Ngày 7 tháng 4 năm 2026, tại thôn Thái Hòa, xã Vĩnh Hải, thành phố Hải Phòng, ông Dương Văn Tiến, một người con của thôn Thái Hoà  được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ. Đây là phần thưởng cao quý, ghi nhận những cống hiến nổi bật của ông trong sự nghiệp gìn giữ, phát triển nghề thủ công mỹ nghệ truyền thống.

Trải qua hơn 40 năm gắn bó với nghề thủ công mỹ nghệ, Nghệ nhân Dương Văn Tiến đã không ngừng nỗ lực, phát huy truyền thống vẻ vang của quê hương Vĩnh Hải, thành phố Hải Phòng gắn với làng nghề truyền thống Bảo Hà – một làng nghề có lịch sử hơn 600 năm phát triển.

Nghề gia truyền vang danh

Làng Bảo Hà từ lâu được xem là một trong những cái nôi tiêu biểu của nghề điêu khắc gỗ truyền thống vùng đồng bằng Bắc Bộ. Theo các nguồn thư tịch, thần phả và ký ức dân gian, nghề tạc tượng ở Bảo Hà hình thành từ cuối thế kỷ XIV, gắn với tên tuổi Tổ nghề Nguyễn Công Huệ.

Tương truyền, trong thời kỳ đất nước bị giặc Minh đô hộ, Nguyễn Công Huệ bị bắt sang Trung Quốc làm việc tại Quan xưởng. Tại đây, ông có cơ hội tiếp cận và học hỏi các kỹ thuật chạm khắc, sơn mài, tạo hình tượng thờ. Khi trở về quê hương, ông truyền dạy lại nghề cho dân làng, đặt nền móng cho dòng chảy nghề nghiệp kéo dài hơn 600 năm.

Từ nền tảng đó, nghề điêu khắc gỗ ở Bảo Hà phát triển mạnh qua các triều đại phong kiến. Nhiều nghệ nhân của làng được triều đình trọng dụng, tham gia chế tác tượng thờ và đồ thờ tự cho đình, chùa, đền, phủ ở nhiều địa phương vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Không chỉ là nơi sản sinh nhiều thợ giỏi, chính không gian tín ngưỡng của làng cũng phản ánh chiều sâu của nghề. Cụm di tích miếu – chùa Bảo Hà được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, được giới nghiên cứu đánh giá như một “bảo tàng điêu khắc gỗ dân gian” với hàng chục pho tượng cổ mang phong cách tạo hình đặc trưng: mộc mạc, sinh động và giàu tính hiện thực.

Trải qua những biến động lịch sử, đặc biệt là giai đoạn chiến tranh, nghề điêu khắc gỗ ở Bảo Hà có thời kỳ suy giảm, nhiều thợ phải rời quê mưu sinh. Tuy vậy, nghề chưa bao giờ mai một hoàn toàn. Từ cuối thế kỷ XX, cùng với chính sách khôi phục làng nghề truyền thống, nghề tạc tượng ở Bảo Hà dần được hồi sinh.

Năm 2007, Bảo Hà được UBND thành phố Hải Phòng công nhận là làng nghề điêu khắc gỗ, sơn mài, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình bảo tồn và phát triển nghề truyền thống của địa phương.

Ngày nay, các sản phẩm của làng Bảo Hà vẫn giữ được cốt cách truyền thống, từ tượng Phật, tượng Thánh, tượng truyền thần đến đồ thờ, rối cạn… Nguyên liệu chủ yếu là gỗ mít – loại gỗ mềm, bền, ít cong vênh và có mùi thơm tự nhiên. Dù máy móc hỗ trợ một số công đoạn, phần việc quan trọng quyết định “thần thái” của tác phẩm vẫn phụ thuộc vào bàn tay và cảm nhận của người thợ.

Ông Dương Văn Tiến  ( bên trái)  được trao tặng danh Nghệ nhân ưu tú trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ

Kế thừa truyền thống gia đình và dòng Họ Dương – dòng họ đã được phong tặng “Bảng Vàng Gia tộc nghề truyền thống Việt Nam”, cùng sự ảnh hưởng, dìu dắt từ người cha và anh trai là Nghệ nhân Ưu tú Dương Minh Đức, ông đã từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ. Danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” đối với nghệ nhân Dương Văn Tiến hôm nay là sự ghi nhận xứng đáng của Đảng và Nhà nước đối với những đóng góp bền bỉ, tâm huyết của ông đã và đang “giữ lửa” cho các giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.

Không chỉ say mê sáng tạo, cho ra đời nhiều sản phẩm tinh xảo, có giá trị thẩm mỹ và kinh tế cao, Nghệ nhân Dương Văn Tiến còn tích cực truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, góp phần đào tạo đội ngũ thợ giỏi, kế cận, giữ gìn và phát triển nghề truyền thống. Những đóng góp của ông cũng góp phần cùng Hiệp hội Làng nghề thành phố Hải Phòng phục hồi, phát triển gần 100 làng nghề, nghề truyền thống trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

Dương Trang